ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್: ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಒಲಿದಿದೆ. ‘ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ’ (IceCube Neutrino Observatory) ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮೂಲದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಕಣಗಳ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ಜಾಗತಿಕ ಗೌರವ ಲಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮೆರಿಕದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ತೀರಾ ನಗಣ್ಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೂರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು “ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಸಂದೇಶವಾಹಕರು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಅದೃಶ್ಯ ಕಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಹಿಮದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು (ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು) ಅಳವಡಿಸಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಹಿಮದ ಪರಮಾಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಂದವಾದ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಈ ಸಂವೇದಕಗಳು ಗುರುತಿಸಿ, ಆ ಕಣಗಳ ದಿಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ.
2013ರಲ್ಲಿ ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಬಂದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಖಚಿತಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಪ್ಪುರಂಧ್ರಗಳು, ಸಕ್ರಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಹೊಸ ದಾರಿ ತೆರೆದಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.
