ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ. ಅಂತಹ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವತಿಯೂ ಒಬ್ಬಳು. ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ರಾಜ ಶಂತನು ಮಹಾರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸತ್ಯವತಿ, ಮುಂದೆ ಕುರುವಂಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಸತ್ಯವತಿ ಶಂತನುವನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವ ಮೊದಲು ಆಕೆಯ ಜೀವನವೇ ಹಲವು ವಿಚಿತ್ರ ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಆಕೆಯ ಜನ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಗಂಗಾದೇವಿಯಿಂದ ದೂರವಾದ ಬಳಿಕ ಶಂತನು ಒಂದು ದಿನ ನದಿಯ ಬಳಿ ತೆರಳಿದ್ದಾಗ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಸುಂದರ ಯುವತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಯೇ ಸತ್ಯವತಿ. ಆಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ಶಂತನು ವಿವಾಹದ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಸತ್ಯವತಿಯ ತಂದೆ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವತಿಯಿಂದ ಜನಿಸುವ ಮಗನೇ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಶಂತನು ಇದರಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೂ, ಬಳಿಕ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನ ತ್ಯಾಗದಿಂದಾಗಿ ಶಂತನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.
ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಚಿತ್ರಾಂಗದ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದೆ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ವಂಶದ ಮೂಲಕವೇ ಕೌರವ-ಪಾಂಡವರ ಕಥೆಗೆ ದಾರಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಜನನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ.ಚೇದಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಉಪರಿಚರ ವಸು ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಗಿರಿಕೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಮೋದ್ರಿಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಹದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ಪತ್ನಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹದ್ದಿನ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಪರಿಣಾಮ ವೀರ್ಯ ನದಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ರಿಕಾ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆ ಮೀನಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಶಾಪದಿಂದ ಮೀನಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಅದ್ರಿಕಾ ನದಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಆ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನ.ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಮೀನುಗಾರನ ಬಲೆಗೆ ಆ ಮೀನು ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಮೀನಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒಂದು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಚ್ಚರಿಯ ಘಟನೆ ಕಂಡ ಮೀನುಗಾರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.ಅದ್ರಿಕಾ ತನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾದ ಬಳಿಕ ನಡೆದ ಘಟನೆಯ ವಿವರ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ರಾಜನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಯೇ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಸತ್ಯವತಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಮೀನುಗಾರರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದಿತು ಎಂಬುದು ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥನ. ಮೀನುಗಾರರ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ಕಾರಣ ಆಕೆಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಇತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮುಂದೆ ಋಷಿ ಪರಾಶರರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಘಟನೆಯ ಬಳಿಕ ಆಕೆಗೆ ದೈವಿಕ ಪರಿಮಳ ದೊರೆತಿತು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯಿದೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯ ಜನನವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಮುಂದೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಕರ್ತೃ ಹಾಗೂ ಕುರುವಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.ಹೀಗೆ ಮೀನಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪ್ಸರೆಯ ಕಥೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸತ್ಯವತಿಯ ಜೀವನ, ಮುಂದೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ರಾಜವಂಶದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಚಿತ್ರಾಂಗದ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯ, ಬಳಿಕ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ವಂಶ, ವ್ಯಾಸರ ಮೂಲಕ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಪಾಂಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಕುರುವಂಶದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಮಹಾಕಥೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಸತ್ಯವತಿಯ ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ ಶಂತನುವಿನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.
ಸೂಚನೆ: ಸತ್ಯವತಿಯ ಜನನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೇಲಿನ ವಿವರಗಳು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ಘಟನೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.
