ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್: ಗ್ರಾಹಕರ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಯಾವಾಗ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು?

ದೆಹಲಿ.ಆಗಸ್ಟ್.10: ಗ್ರಾಹಕರು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಒಟಿಪಿ (OTP) ನಮೂದಿಸಿ ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದಾಗ, ಆ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಣೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾಗ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ ನೀಡಿರುವ ತೀರ್ಪು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಆಕೆಯ ಶೇ. 75ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟವನ್ನು (ರೂ. 5.18 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) 9% ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಆಯೋಗವು ಐಸಿಐಸಿಐ (ICICI) ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ವಂಚನೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಜನವರಿ 2023ರಲ್ಲಿ ಗುರುಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂತ್ರಸ್ತೆಗೆ ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ (FedEx) ಆಪರೇಟರ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬುಕ್ ಆಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್, ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಜಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಕ್ರಮ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ ಎಂದು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮದ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಹೆದರಿದ ಮಹಿಳೆ, ವಂಚಕರು ನೀಡಿದ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಒಟ್ಟು 4 ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ರೂ. 6,93,437.50 ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ್ದರು.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಾದ ಹಾಗೂ ಆಯೋಗದ ತೀರ್ಪು

ಗ್ರಾಹಕರೇ ಒಟಿಪಿ ನೀಡಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವಾದ್ದರಿಂದ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಾದಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗವು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ನಿಗಾ ಲೋಪ: ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.

ವಂಚನೆ ವರದಿಯಾದ ನಂತರವೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸೇವಾ ಲೋಪ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಆಯೋಗ ಆದೇಶಿಸಿದ ಪರಿಹಾರ:

ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತ: ರೂ. 5,18,437 (ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಜಾರಿಯಾಗುವಂತೆ 9% ವಾರ್ಷಿಕ ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ).

ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ: ರೂ. 25,000.

ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚ: ರೂ. 10,000.

ಸಮಯಮಿತಿ: 45 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠಗಳು

ಒಟಿಪಿ ಮಾತ್ರ ಅಂತಿಮವಲ್ಲ: ಒಟಿಪಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡರೂ ಸಹ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ತಕ್ಷಣ ವರದಿ ಮಾಡಿ: ವಂಚನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗೆ (National Cyber Crime Portal) ದೂರು ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿ: ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ರಸೀದಿಗಳು, ಕರೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ನೀಡಿದ ದೂರುಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.