ನಾಗಸ್ವರದ ಮಧುರ ಸಂಗೀತ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಾವು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ತೂಗಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದೆ. ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೂ ನಾಗಸ್ವರದ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಹಾವು ಹೊರಬಂದು ಕುಣಿಯುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುವ ಸತ್ಯವೇ ಬೇರೆ. ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಕಿವಿಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಕಿವಿಪೊರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಒಳಕಿವಿ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಮೂಳೆಗಳೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹಾವುಗಳು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೆಲದ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದವಡೆಯ ಮೂಳೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅವುಗಳಿಗೆ ಇದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ನಾಗಸ್ವರಕ್ಕೆ ಹಾವು ತೂಗಾಡುವುದೇಕೆ?
ಹಾವು ಸಂಗೀತದ ಲಯಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಹಾವಾಡಿಗ ಬುಟ್ಟಿಯ ಮುಚ್ಚಳ ತೆರೆದಾಗ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹಾವು, ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಪಾಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೆಡೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ.
ಹಾವಾಡಿಗ ನಾಗಸ್ವರವನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಚಲಿಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಶತ್ರುವಿನ ಚಲನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಹಾವು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ತಲೆಯನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನೆಯೇ ನೋಡುಗರಿಗೆ ನೃತ್ಯದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವವಲ್ಲ; ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಹಜ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಾವಾಡಿಗರು ಕಾಲಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಕುಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಂಪನಗಳು ಹಾವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇಳೆ ಹಾವುಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡದಂತೆ ಕೆಲವು ಹಾವಾಡಿಗರು ಅವುಗಳ ವಿಷದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದು, ವಿಷಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಮಾನವೀಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಹಾವುಗಳು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತವೆ.
ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಭಾರತದ 1972ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕಾರ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಪಳಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧ. ಈ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದು ಹಾವಾಡಿಗರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಬಹುತೇಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ.ಹೀಗಾಗಿ, ಹಾವು ನಾಗಸ್ವರಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ಅದು ಸಂಗೀತದ ಮಹಿಮೆ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾವು ತೋರಿಸುವ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರ. ಈ ಅದ್ಭುತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಹಜ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇ ಬದುಕಲು ಬಿಡುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
