ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ತಮ್ಮ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವ, ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮೋಸ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಿನ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಸುಳ್ಳುಗಾರರನ್ನು ಹಾಗೂ ವಂಚಕರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಜಂಬ:
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಉದ್ದುದ್ದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳೂ ತಿಳಿದಿವೆ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಎದುರಿಗಿರುವವರನ್ನು ನಂಬಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಾವನೆಗಳ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುವುದು:
ಮೋಸದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಳ್ಳವರು ಇತರರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ಹೇಳಿದ್ದೇ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಎಂಬಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನೇರ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದೆ ತಡಬಡಾಯಿಸುವುದು:
ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೇರ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿದರೆ ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಂಡು ತಡಬಡಾಯಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ವಾಸನೆ-ಭರವಸೆಗಳು:
ಅತಿಯಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು (ವಾಗ್ದಾನಗಳನ್ನು) ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅಂತಹ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸದಾ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು ಎಂದು ಚಾಣಕ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
