1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದದ್ದು ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆದರೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು 1948ರ ಜೂನ್ 30ರೊಳಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿಗದಿತ ಗಡುವಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 10 ತಿಂಗಳು ಮೊದಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಏಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು? ಆಗಸ್ಟ್ 15ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನೇ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಅಂದಿನ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣವೂ ಇತ್ತೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಉತ್ತರಗಳಿವೆ.
1946ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು.ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವೆ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದ ‘ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಡೇ’ ಬಳಿಕ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನೌಖಾಲಿ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
1947ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 20ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಟ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರಿಗೆ 1948ರ ಜೂನ್ ಒಳಗಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1947ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಿಡಿತ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಳಂಬಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1947ರ ಜೂನ್ 3ರ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂಲತಃ 1948ರ ಜೂನ್ಗೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಗಡುವು ಸುಮಾರು 10 ತಿಂಗಳು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟು 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ಕ್ಕೆ ಬಂತು.ಆಗಸ್ಟ್ 15ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ಹಿಂದೆ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನೆನಪೂ ಇತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
‘ಫ್ರೀಡಂ ಅಟ್ ಮಿಡ್ನೈಟ್’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವಂತೆ, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ದಿನಾಂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ನಂತರ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ನೀಡಿದ್ದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಜಪಾನ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಕಮಾಂಡ್ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಅಲೈಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ಗೆ ಆ ದಿನಾಂಕ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಹೀಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೇನಾ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದ ದಿನವೇ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಿನಾಂಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 15ರ ದಿನಾಂಕ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಯಕರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಅಶುಭ ದಿನ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಆಗಸ್ಟ್ 14 ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಅಶುಭ ದಿನ ಎಂದು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ದಿನಾಂಕ ಬದಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರು ಒಂದು ರಾಜಿ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಂಡರು.
ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12 ಗಂಟೆಗೆ ಹೊಸ ದಿನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 14ರ ರಾತ್ರಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರ ದಿನಾಂಕವೂ ಉಳಿಯಿತು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವಾದ 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಿನಾಂಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಒತ್ತಡ, ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ಶೀಘ್ರಗೊಳಿಸುವ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರ, ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನೆನಪು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮುಹೂರ್ತ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನಾಂಕದ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
