ಭೋಪಾಲ್.ಆಗಸ್ಟ್.11: ಭಾರತದ “ಟೈಗರ್ ಸ್ಟೇಟ್” (ಹುಲಿ ರಾಜ್ಯ) ಎಂದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಡುವೆಯೇ ಭೀಕರ ವನ್ಯಜೀವಿ-ಮಾನವ ಸಂಘರ್ಷ ಎದುರಾಗಿದೆ. 2026ರ ಮೊದಲ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ದಾಳಿಗೆ 50 ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 45ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿರುವುದು ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವು ಹುಲಿ ದಾಳಿಯಿಂದ: ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೃತಪಟ್ಟ 50 ಜನರಲ್ಲಿ 22 ಜನರು ಹುಲಿ ದಾಳಿಯಿಂದಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಡು ಹಂದಿ ದಾಳಿಗೆ 8, ಆನೆಗಳ ದಾಳಿಗೆ 7, ಕರಡಿ ದಾಳಿಗೆ 4 ಹಾಗೂ ಚಿರತೆ ದಾಳಿಗೆ ಒಬ್ಬರು ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೃತರ ಪೈಕಿ 16 ಜನರು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ವೇಳೆ ದುರಂತ: ಮಾರ್ಚ್ನಿಂದ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ 30 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜನರು ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಗರು ಮಹುವಾ ಹೂವು ಮತ್ತು ತೆಂಡೂ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳುವುದರಿಂದ ದಾಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘರ್ಷ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಸಿಯೋನಿ (ಮೌಗ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮಹಾಕೋಶಲ್ ಪ್ರದೇಶ) ಭಾಗದಲ್ಲೇ 14 ಜನರು ಹುಲಿ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಬಾಂದವ್ಗಢ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 7 ಸಾವುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಾದ ಅನುಪ್ಪೂರ್, ಸಿಧಿ ಮತ್ತು ಶಹದೋಲ್ನಲ್ಲಿ ಆನೆ ಹಾಗೂ ಕರಡಿಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:
ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕೊರತೆ: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 1,000ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ತ ಪ್ರದೇಶ ಸಿಗದೆ ಯುವ ಹುಲಿಗಳು ಗಡಿ ದಾಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ.
ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆ: ಜನರು ಸೌದೆ, ಜಾನುವಾರು ಮೇವು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶ: ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಪೆಂಚ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ದಿನೇಶ್ ಸೇವತ್ಕರ್ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಹುಲಿ ಕೊಂದಾಗ, ಕೋಪಗೊಂಡ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಡಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ ಘಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತು.
ಕಳೆದ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು (2020-21 ರಿಂದ 2024-25):
ಒಟ್ಟು ಮಾನವ ಸಾವುಗಳು: 406
ಗಾಯಗೊಂಡವರು: 5,804 ಜನರು
ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾನಿ: 72,627 ಪ್ರಕರಣಗಳು
ಪರಿಹಾರ ಧನ: ಸರ್ಕಾರ ಇದುವರೆಗೆ ₹88.38 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದೆ (2024-25ರಲ್ಲೇ ₹20.05 ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ).
ಹುಲಿಗಳಿಗೂ ಎದುರಾಗಿದೆ ಕಂಟಕ:
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕೇವಲ 8 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 45 ಹುಲಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕದನ, ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪರ್ಶ, ವಿಷಪ್ರಾಶನ, ರಸ್ತೆ/ರೈಲು ಅಪಘಾತ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಹುಲಿಗಳು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) ಹಳೆಯ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಹುಲಿ ಸಾವುಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ರೈಲು-ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕಾಡನ್ನು ತುಂಡರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜನರ ಕಾಡಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಇಬ್ಬರ ಜೀವಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.
