ಆಷಾಢ ‘ಶೂನ್ಯ ಮಾಸ’ವಾದರೂ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥಯಾತ್ರೆ ಏಕೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಪೌರಾಣಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಹತ್ವ

ಆಷಾಢ ಮಾಸ ಎಂದರೆ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ತಿಂಗಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಉಪನಯನ, ಹೊಸ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆಷಾಢವನ್ನು ‘ಶೂನ್ಯ ಮಾಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥಯಾತ್ರೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾದ ಆಷಾಢದಲ್ಲೇ ಈ ಮಹೋತ್ಸವ ಏಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಆಷಾಢದಲ್ಲೇ ರಥಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವುದೇಕೆ?
ಒಡಿಶಾದ ಪುರಿಯ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರಾ ದೇವಿಯರ ಭವ್ಯ ರಥಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಬೀದಿಗೆ ಬಂದು ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಉಲ್ಲೇಖ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂಭ್ರಮ ಕೇವಲ ಪುರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಗರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಭಕ್ತಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶೂನ್ಯ ಮಾಸ ಎಂದರೆ ಅಶುಭವೇ?
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಷಾಢ ಮಾಸ ಅಶುಭ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಇದು ಲೌಕಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೇವಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಚಾತುರ್ಮಾಸದ ಅವಧಿಗೆ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ಆರಂಭದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಷಾಢವು ಲೌಕಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆ, ಜಪ, ತಪ, ವ್ರತ, ದಾನ-ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಲು ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥಯಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದಿನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಜಗನ್ನಾಥನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ತಂಗಿ ಸುಭದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸೋದರತ್ತೆಯ ಮನೆಯಾದ ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೈವಿಕ ಯಾತ್ರೆಯೇ ಇಂದಿಗೂ ರಥಯಾತ್ರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಆಷಾಢ ಮಾಸವು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಭೂಮಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಪಡೆಯುವ ಕಾಲ. ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಸಮಯವೂ ಇದೇ. ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಕೃಷಿಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿಯೂ ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಥಯಾತ್ರೆ ಪ್ರಕೃತಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಸಂಗಮವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಆಷಾಢ ಮಾಸವು ಮಾನವರ ಲೌಕಿಕ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಶೂನ್ಯ ಮಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥಯಾತ್ರೆಯಂತಹ ಮಹೋತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.