ರೀಲ್ಸ್ ವ್ಯಸನ : ಮಕ್ಕಳ ಮೆದುಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಶಾರ್ಟ್ ವಿಡಿಯೋಗಳು?

ನಿಮ್ಮ ಮಗು ಮೊಬೈಲ್ ಕೈಗೆ ಸಿಗುತ್ತಲೇ ಸತತವಾಗಿ ರೀಲ್ಸ್ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಮನೋರಂಜನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಮೆದುಳಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಕುಂದಿಸುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಾಗತಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ರೀಲ್ಸ್, ಟಿಕ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ನಂತಹ ವೇಗದ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಯೋಚಿಸುವ, ಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಾಧಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (APA) ಮತ್ತು ಜೀಜಿಯಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ಶಾರ್ಟ್ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮಕ್ಕಳ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.

ಏನಿದು ‘ಶಾರ್ಟ್ ಅಟೆನ್ಷನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್’ ಬ್ರೇನ್?
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸ, ಪುಸ್ತಕ ಅಥವಾ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗಮನ ನೆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದನ್ನು ‘ಶಾರ್ಟ್ ಅಟೆನ್ಷನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 12 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿದ್ದ ಮಾನವನ ಸರಾಸರಿ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಅವಧಿ (ಅಟೆನ್ಷನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್), ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 8 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಮೀನಿನ (ಗೋಲ್ಡ್ ಫಿಶ್) ಸರಾಸರಿ ಗಮನದ ಅವಧಿಗಿಂತಲೂ (9 ಸೆಕೆಂಡ್) ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಸತತವಾಗಿ 15 ರಿಂದ 30 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದ ಮೆದುಳು ಅದೇ ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ತರಗತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಬೇಸರ ತರಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ‘ಟಿಕ್ಟಾಕ್ ಬ್ರೇನ್’ ಅಥವಾ ‘ರೀಲ್ಸ್ ಬ್ರೇನ್’ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ವಹಿಸುವ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗವಾದ ‘ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್’ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಲು 25 ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ರೀಲ್ಸ್ ನೋಡುವಾಗ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಚೀನಾದ ಜೀಜಿಯಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂಆರ್ಐ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ನೆರವಿನಿಂದ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಶಾರ್ಟ್ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಮೆದುಳಿನ ‘ವೆಂಟ್ರಲ್ ಟೆಗ್ಮೆಂಟಲ್ ಏರಿಯಾ’ ಅಂದರೆ ರಿವಾರ್ಡ್ ಪಾಥ್ವೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಬಹುಮಾನ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಡಿಯೋ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಡೋಪಮೈನ್’ ಹಾರ್ಮೋನ್ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತ್ವರಿತ ಸಂತೋಷವೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅದು ತೀವ್ರ ವ್ಯಸನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶಾರ್ಟ್ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಎಪಿಎ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಕೋಪ ಬರುವುದು, ಓದಿನಲ್ಲಿ ಗಮನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ನೋಡುವ ಹಪಾಹಪಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರೀಲ್ಸ್ನಂತೆ ತಕ್ಷಣದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಮಕ್ಕಳು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ಬಾಲರೋಗ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸ್ಕ್ರೀನ್-ಫ್ರೀ ಟೈಮ್’ ಮತ್ತು ‘ನೋ ಗ್ಯಾಜೆಟ್ ಜೋನ್’ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ರಾತ್ರಿ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಲಗುವ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೋಪಮೈನ್ ನಿಂದ ಹೊರತಂದು ನೈಜ ಜೀವನದ ದೈಹಿಕ ಡೋಪಮೈನ್ನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮೈದಾನದ ಆಟಗಳು, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪೋಷಕರು ಸ್ವತಃ ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಗಿರಬೇಕು. ದಿನವಿಡೀ ತಾವೇ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುವುದು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.