ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಆರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು, ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಅವರ ಇಷ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಿತೃಋಣ ತೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ದೇವಋಣ, ಋಷಿಋಣ, ಪಿತೃಋಣ, ಭೂತಋಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಋಣ ಎಂಬ ಐದು ಋಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಿತೃಪಕ್ಷವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಿರಿಯರ ಕೊಡುಗೆ ಇದೆ. ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲದ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರಿಗಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ತರ್ಪಣ, ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ, ಪೂರ್ವಜರು ನಿಧನರಾದ ದಿನದ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರಾದ್ಧ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿಥಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣ ನೀಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಜರ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಗತಿ ದೊರೆಯಲಿ, ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಇರಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರ್ಣನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ಣನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ವಜ್ರ-ವೈಡೂರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪಾರ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಹಸಿವಾದಾಗಲೂ ಆಹಾರ ದೊರೆಯದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ದೇವದೂತರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಅನ್ನದಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಾಹ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆ, ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ವಿವಿಧ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಅಥವಾ ತರ್ಪಣ ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ನೆನೆಯುವುದು, ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನ ಅಥವಾ ಇತರ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಗೌರವವಾಗಬಹುದು. ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಮೂಲ ಆಶಯವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು.
