ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ ತಯಾರಿಸಲು ಎಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತೆ ಗೊತ್ತಾ? ಸರ್ಕಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳನ್ನು ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಕುರಿತು ಆಸಕ್ತಿಕರ ವಿಚಾರವೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಈ ನಾಣ್ಯದ ಮುಖಬೆಲೆಗಿಂತ ಅದರ ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚವೇ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಷ್ಟ

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಂಕಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ₹1.11 ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಣ್ಯದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ 11 ಪೈಸೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಕೇವಲ ₹1 ಆಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಉಳಿದ ನಾಣ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ

ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಕಥೆ ಹೀಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ನಾಣ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ₹1.28, ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ₹3.69 ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ₹5.54 ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮುಖಬೆಲೆಗಿಂತ ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಣ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಟಂಕಸಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ನಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಗ್ಗ

ನಾಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ. ಆರ್​ಬಿಐ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 500 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟು ಮುದ್ರಿಸಲು ಕೇವಲ ₹2.29 ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ 200 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿಗೆ ₹2.37 ಮತ್ತು 100 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿಗೆ ಕೇವಲ ₹1.77 ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉಳಿತಾಯ ತರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ ಮಾತ್ರ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ.