ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ತಮ್ಮ ‘ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂತಹ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಜೀವನ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನತ್ತ ಹೇಗೆ ಸಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಶತ್ರುಗಳಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸೇ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು:
ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸುವುದು ಶತ್ರುಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಾಗಲೀ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಲಾರಂ ಮೊಳಗಿದಾಗ, ‘ಇನ್ನೊಂದು ಐದು ನಿಮಿಷ ಮಲಗೋಣ’ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಆಸೆಗೆ ಬಲಿಯಾದರೆ ಕೊನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಮಯವೆಲ್ಲಾ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ:
ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡರೂ, ಕೋಪದ ಭರದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ.
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹವೇ ನಿಜವಾದ ಗೆಲುವು:
ಚಾಣಕ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, “ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ಗೆದ್ದರೂ, ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೋತುಹೋಗುತ್ತಾನೆ”.
ಚಾಣಕ್ಯರು ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ಸೂತ್ರದಂತೆ, ‘ಮನಸ್ಸೇ ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ರಾಜ’. ಆ ಮನಸ್ಸು ನಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೂ ಅದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟೇ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ಆತನ ಯಶಸ್ಸು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದು ಆತ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆಯೇ ಹೊರತು ಬೇರಾವುದರ ಮೇಲೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
