ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಇತಿಹಾಸದ ಸುಳಿವು! ನೇರಲಗಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ

ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ ಸಮೀಪದ ನೇರಲಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಲಿಪಿ ಸಹಿತ ಗೋಸಾನ ಶಾಸನ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಪುತ್ರ ಜಗತ್ತುಂಗನ ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸುಳಿವು ನೀಡಿರುವ ಈ ಶಾಸನ, ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನವೊಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ ಸಮೀಪದ ನೇರಲಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ರವಿಕುಮಾರ್ ಎಂಬವರ ತೋಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಶಾಸನವು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಹೇಗಿದೆ ಗೋಸಾನ ಶಾಸನ?
ಈ ಶಾಸನವು 104 ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರ, 62 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲ ಮತ್ತು 24 ಸೆಂ.ಮೀ. ದಪ್ಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗ ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಕುಂಭದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ.ಶಾಸನದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳ ಬರಹವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನ ನೀಡಿದ ವಿವರಗಳಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ದಾನಿಯ ಹೆಸರಿದ್ದ ಭಾಗ ನಶಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಆತನ ಗುರುತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.ಈ ಶಾಸನದ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಗೋಸಾನ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬರಹವಿರುವ ಇಂತಹ ಸ್ವರೂಪದ ಶಾಸನ ಈವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗೋಸಾನ ಎಂದರೇನು? ಸಾವಿರ ಗೋವುಗಳ ದಾನದ ಹಿಂದಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇನು?
ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಗೋಸಹಸ್ರ’ ಪದದ ಕನ್ನಡ ತದ್ಭವ ರೂಪವೇ ‘ಗೋಸಾನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಷೋಡಶ ಮಹಾದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸಾವಿರ ಗೋವುಗಳ ದಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಈ ದಾನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಾನಿಯು ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಬಂಗಾರದ ನಂದಿ ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳು, ಪುರೋಹಿತರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನ ನೀಡುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಿಕಾರಿಪುರ, ಸೊರಬ, ಹಾನಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹಿರೇಕೇರೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಗೋಸಾನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಶಾಸನವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

ಈ ಶಾಸನವು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಇತಿಹಾಸದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಪುತ್ರ ಜಗತ್ತುಂಗನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ನೇರಲಗಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತುಂಗನನ್ನು ‘ಪೃಥ್ವಿವಲ್ಲಭ’, ‘ಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜ’ ಮತ್ತು ‘ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟಾರ’ ಎಂಬ ರಾಜವೈಭವದ ಬಿರುದುಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಜಗತ್ತುಂಗನು ಕೆಲಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿವೆ.ಇದಲ್ಲದೆ, ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಮೂರನೇ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ‘ಅಕಾಲವರ್ಷ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನೊಂದಿಗೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತುಂಗನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ಮೂರನೇ ಕೃಷ್ಣನು ಬನವಾಸಿ 12,000 ನಾಡನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗತಿಯೂ ಶಾಸನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕ ರಮೇಶ್ ಬಿ. ಹಿರೇಜಂಬೂರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾದದ್ದು ಹೇಗೆ?
ರವಿಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಈ ಕಲ್ಲನ್ನು ಉರಗ ಸಂರಕ್ಷಕ ಅರುಣ್‌ಕುಮಾರ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದರು. ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದರು.ಶಾಸನ ತಜ್ಞ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪಾಡಿಗರ್, ಶ. ಶೇಜೇಶ್ವರ ನಾಯಕ್, ಮಂಜಪ್ಪ ಚುರ್ಚಿಗುಂಡಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಪಾದ್ ಬಿಚ್ಚುಗತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದು, ಅರುಣ್‌ಕುಮಾರ್ ಗೌಡ್ರು, ರವಿಕುಮಾರ್ ಗೌಳೇರ್ ಹಾಗೂ ಬಸವರಾಜ್ ಅವರು ಶಾಸನದ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ನೇರಲಗಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಲಿಪಿ ಸಹಿತ ಗೋಸಾನ ಶಾಸನವು ಧಾರ್ಮಿಕ ದಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಾವಳಿ, ರಾಜಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಗತ್ತುಂಗನ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಶಾಸನದಲ್ಲಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರವಾಗಬಹುದು. ಶಾಸನದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ, ಲಿಪಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ.