ನವದೆಹಲಿ : ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ವಹಿವಾಟು ವಿಫಲಗೊಂಡು ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತವಾದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮರಳಿ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಹಣ ಮರುಪಾವತಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ 100 ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ.
ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದ ವಿವರ
ವಹಿವಾಟಿನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮರುಪಾವತಿಯ ಕಾಲಮಿತಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (P2P) ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ವಹಿವಾಟು ನಡೆದ ಮರುದಿನದೊಳಗೆ (T+1) ಹಣ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕು. ಅದೇ ರೀತಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿ (P2M) ಮಾಡುವಾಗ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡು ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ತಲುಪದಿದ್ದರೆ, ಗರಿಷ್ಠ ಐದು ದಿನಗಳೊಳಗೆ (T+5) ಮರುಪಾವತಿಯಾಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ‘T’ ಎಂದರೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆದ ದಿನಾಂಕ. ಗ್ರಾಹಕರ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಗಡುವನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ತಡವಾದ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ 100 ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ರೂಪದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವಹಿವಾಟಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಗೂಗಲ್ ಪೇ, ಫೋನ್ ಪೇ, ಪೇಟಿಎಂ ಅಥವಾ ಭೀಮ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ವಹಿವಾಟಿನ ಹಿಸ್ಟರಿಗೆ ತೆರಳಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಪಾವತಿಯು ‘ವಿಫಲ’ ಅಥವಾ ‘ಪೆಂಡಿಂಗ್’ ಆಗಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಮುಂದಾಗಬಾರದು, ಇದರಿಂದ ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ಹಣ ಕಡಿತವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವಹಿವಾಟಿನ ದಿನಾಂಕ, ಸಮಯ, ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಆ್ಯಪ್‌ನ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ದೂರಿಗೆ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಆ್ಯಪ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಕೆ
ವಿಫಲವಾದ ವಹಿವಾಟಿನ ವಿವರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುವ ‘ಸಹಾಯ’ ಅಥವಾ ‘ದೂರು’ (Help/Dispute) ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ, ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ತಲುಪಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಆ ದೂರಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಆ್ಯಪ್ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ, ಖಾತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ವಹಿವಾಟು ಐಡಿ ನೀಡಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಖಾತೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು.
ವಿಳಂಬ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ದೂರು
ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಬಾರದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪರಿಹಾರ ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪೋರ್ಟಲ್ (cms.rbi.org.in) ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ನೇರವಾಗಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.
