* ಹಿಮಾದ್ರಿ ಸುತೆ ಪಾಹಿಮಾಂ” ಎಂದು ಮೊಳಗಿದ ಸ್ವರದಿಂದ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿವರೆಗೆ ಅನಂತ ಪಯಣ
ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ :
ಎಸ್.ಜಿ.ಮಂಜು ಯಾದವ್
ಹವ್ಯಾಸಿ ಬರಹಗಾರ
ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಬೋಧಕರು. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ
9741738979
ಸುದ್ದಿಒನ್, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್. 17 :
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಅಧಿದೇವತೆ ಶ್ರೀ ಏಕನಾಥೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ “ಹಿಮಾದ್ರಿ ಸುತೆ ಪಾಹಿಮಾಂ” ಎಂದು ಹಾಡಿದ ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನ ಸ್ವರ ಇಂದು 5 ದಶಕಗಳ ಬಳಿಕವೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ ಹಿರಿಯ ನಟ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರಿಗೆ ಇದೀಗ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿರುವುದು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಾಲಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಟನಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವವಲ್ಲ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಒಂದು ಕಲಾಯಾನದ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು.1975ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಹಂಸಗೀತೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರು ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಖ್ಯಾತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜಿ.ವಿ. ಅಯ್ಯರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ತ.ರಾ.ಸು. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಡಾ. ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ನೆಮೈ ಘೋಷ್ ಅವರ ದೃಶ್ಯಕಲ್ಪನೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.
ಹಂಸಗೀತೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತ.ರಾ.ಸು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದನ ಅಂತರಂಗದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕಥೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಜೀವನಕಥೆಯಲ್ಲ. ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ, ಕಲೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಾಧನೆ, ಅಹಂಕಾರ, ತ್ಯಾಗ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷ್ಠೆಯಂತಹ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಿವೆ.
ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರು ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರು.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗವೇ ಕಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರ
ಹಂಸಗೀತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು, ಪುರಾತನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಕಥೆಯ ಭಾವಜಗತ್ತಿನ ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ.
ನೆಮೈ ಘೋಷ್ ಅವರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಬಂಡೆಗಳ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯದಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿತು.ಹೀಗಾಗಿ ಹಂಸಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಸಿರಾಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರದಂತಿದೆ.
ಮದಕರಿನಾಯಕನ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಕೋಟೆಯ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಳಕೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿದವು.
ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಬೇರುಗಳು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿವೆ. ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅನುಭವ ಅವರ ಮಾತಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ದೇಹಭಾಷೆ, ವಿರಾಮ ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ನೆಲೆ ನೀಡಿತು.ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ, ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ, ತಂದೆಯಾಗಿ, ಹಾಸ್ಯನಟನಾಗಿ, ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ, ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮದೇ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು.
ಅವರಿಗೆ ಪಾತ್ರದ ಗಾತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಪಾತ್ರದ ಜೀವ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೂ ಅವರು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಕೆಲವರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ಅಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಅಂಥ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಅನಂತನಾಗ್ ಪ್ರಮುಖರು.
ಅವರ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಆರ್ಭಟವಿಲ್ಲ.
ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲೂ, ದೇಹಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ, ಭಾವನೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಹಜ ಸಂಯಮ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಗುಣ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಪ್ತವಾಗಿಸಿದೆ. ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನ ಕನ್ನಡದ ಮೇಲಿನ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆತ ಬಳಸುವ ಪದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯುವುದು ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಾತ್ರದ ಕಾಲಘಟ್ಟ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಕನ್ನಡದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲೂ ಕೇವಲ ಕನ್ನಡ ಪದಗಳೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.ಐದು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿರುವ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಕಲಾಯಾನವೇ ಅವರ ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ಒಂದೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಆರಾಧನೆ,ರೇವಂತ್ನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯ ಹುಡುಕಾಟನಾರದನಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ,ಗಣೇಶನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸರಳತೆ,
ಕರ್ನಲ್ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಮಮತೆ,ವೆಂಕೋಬ್ ರಾವ್ನಲ್ಲಿ ಮರೆವಿನ ನೋವು ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ…ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನಂತನಾಗ್ ಎಂಬ ಕಲಾವಿದನ ವಿಭಿನ್ನ ಮುಖಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿವೆ.ಅವರು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ನಟರಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ನೆನಪುಗಳ ಭಾಗವಾದರು.
ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನಂತನಾಗ್ ತಮ್ಮದೇ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆರ್.ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೂಲಕವೂ ಅವರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸಹಜ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಮಾಲ್ಗುಡಿಯ ಲೋಕವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಪ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಕಲಾಯಾನವು ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ರಂಗಭೂಮಿ, ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ—ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳಿವೆ.
ಕಾಲ ಬದಲಾಯಿತು.
ಚಿತ್ರರಂಗ ಬದಲಾಯಿತು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬದಲಾಯಿತು.
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅಭಿರುಚಿಯೂ ಬದಲಾಯಿತು.
ಆದರೆ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಸಹಜತೆ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ಕರಗಿಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು.
ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿರುವ ಆಪ್ತತೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅನಂತನಾಗ್ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಟನ ಹೆಸರಲ್ಲ.
ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕಲಾ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ನಡುವೆ ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಗಿ ಮೊಳಗಿದ ಆ ಸ್ವರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕಲಾಯಾನ ಇಂದು ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೌರವದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ.ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೌರವದವರೆಗೆ—ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಈ ಪಯಣ ಕನ್ನಡಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಅವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಆತ್ಮವಿದೆ.
ಎಸ್.ಜಿ. ಮಂಜು ಯಾದವ್
ಹವ್ಯಾಸಿ ಬರಹಗಾರ
ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾ ಬೋಧಕರು
ಮೊ: 9741ಕಲಾಯಾನ
