ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ: ವರದಾನವೇ, ಶಾಪವೇ?

Prof. Eranna G

ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಒಂದು ಸಾಧನ ಮೌನವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದೆ — ಅದೇ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್, ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಇರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಜಗತ್ತು. ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್, ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ವರೆಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದೈನಂದಿನ ದಿನಚರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವುದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಅವರ ಕಲಿಕೆ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು.

ಕಲಿಕೆಗೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಧನ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವು ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೂ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. ಗಣಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಕಿರುವ ಕಲಿಕಾರ್ಥಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ವಿಡಿಯೋ ಪಾಠ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವವರು ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಸಮರ್ಪಿತ ಪುಟಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಗ್ರಾಂನಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪುಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿಯೂ ನೋಟ್ಸ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವು ಒಂದು ಸಮಾನತೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ — ದುಬಾರಿ ತರಬೇತಿ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದವರಿಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹ ಈ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ — ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಸಾಧನೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ತರಗತಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಸಮುದಾಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ: ಸಂಪರ್ಕ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಮನಭಂಗ : ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧನ.
ಅಡಗಿರುವ ಬೆಲೆ ಆದರೆ, ಬಳಕೆ ಮಿತಿಮೀರಿದಾಗ ಇದೇ ಸಾಧನವು ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಶಿಕ್ಷಕರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ: ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಮತ್ತು ಫೋನ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಕೂತು ಓದಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು. ಸಣ್ಣ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಗಮನವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಂತೆಯೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಶಿಸ್ತು ಇನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಎಳೆಯ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಆಚೆಗೂ, ಶಾಂತವಾದ ಆದರೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಕಳವಳಗಳಿವೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚಿತ್ರ-ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಹೋಲಿಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡುವುದು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮರುದಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸದಾ “ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ” ಇರಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡ — ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು, ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು, ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಒತ್ತಡ — ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲೂ ತಿಳಿಯದ, ಪರಿಹರಿಸಲೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಸಮತೋಲನ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು :
ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು. ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು — ಫಲಪ್ರದವಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧದ ಮೂಲಕವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರದೆ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು — ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾವು ಸೇವಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕವಾದ ಸಾಧನವು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಹೀನರಲ್ಲ. ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು — ಫೋನ್ ದೂರವಿಟ್ಟು ನಿಗದಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮಯ, ಹೆಚ್ಚು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ಬೇರೆಡೆ ಸೆಳೆಯುವ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಫೀಡ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ “ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕರ್ಫ್ಯೂ” ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು — ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲವು.

ಉಪಸಂಹಾರ :
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ, ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಧನದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೈಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ತರಗತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಜಾಲವಾಗಬಹುದು — ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸವೆಸುವ ನಿರಂತರ ಗಮನಭಂಗವಾಗಬಹುದು. ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುವುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ತೋರುವ ಅದೇ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡಲು ಕಲಿಯುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಭವಿಷ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

Prof. Eranna G,
Chitradurga