ಇಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಕರೆ ಯಾವಾಗ ನಡೆಯಿತು? ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದರು? ಬಳಿಕ ದೇಶದ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೇಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಉತ್ತರ.
1995 ಜುಲೈ 31 – ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಕರೆ
ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಕರೆ 1995ರ ಜುಲೈ 31ರಂದು ನಡೆದಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಚಿವ ಸುಖ್ ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು ಅವರ ನಡುವೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ (ಅಂದಿನ ಕಲ್ಕತ್ತಾ) ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕರೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ನಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಸಂಚಾರ್ ಭವನಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಸೇವೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಯುಗದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.
1996-1999: ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಮೊದಲಿಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಕರೆ ದರವೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಒಳಬರುವ ಕರೆಗಳಿಗೂ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸೆಟ್ಗಳ ಕಾರಣ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಗಳು ಐಷಾರಾಮಿ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದವು.
2000-2003: ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾದ ದರಗಳು
ಖಾಸಗಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಕರೆ ದರಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು.
2004-2008: ಫೀಚರ್ ಫೋನ್ ಯುಗ
ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದ ಫೀಚರ್ ಫೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಪೇಯ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು. ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮತ್ತು ರಿಂಗ್ಟೋನ್ ಸೇವೆಗಳು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ 20 ಕೋಟಿ ದಾಟಿತು.
2008: 3G ಸೇವೆಯ ಆರಂಭ
3G ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರ ವೇಗದ ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಗೆ ದಾರಿ ತೆರೆದಿತು. ವಿಡಿಯೋ ಕರೆ, ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸಂದೇಶ ಹಾಗೂ ಆ್ಯಪ್ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು.
2010-2012: ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಹಾಗೂ 4G ಯುಗ
ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ಗಳ ಪ್ರವೇಶ ವೇಗವಾಯಿತು. 2012ರಲ್ಲಿ 4G ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆರಂಭದಿಂದ ಡೇಟಾ ಬಳಕೆಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
2014: ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ
ಭಾರತವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಬಲೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ದೊರೆಯಿತು.
ಅಗ್ಗದ ಡೇಟಾ – ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ
ಹೊಸ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಹಾಗೂ ಅಗ್ಗದ ಡೇಟಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಬಳಕೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಬಳಸುವ ದೇಶವಾಗಿ ಭಾರತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
2017-2019: ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಟೆಲಿಕಾಂ ಜಾಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಮೊಬೈಲ್ ಪಾವತಿಗಳು, ಕಾಲರ್ ಟ್ಯೂನ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದವು.
2020: ಕೋವಿಡ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಡಿಯಾದ ಮೊಬೈಲ್
ಕೊರೊನಾ ಮಹಾಮಾರಿಯ ವೇಳೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ವರ್ಕ್ ಫ್ರಮ್ ಹೋಮ್, ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಡೇಟಾ ಬಳಕೆ ದಾಖಲೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು.
2022: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5G ಸೇವೆ ಆರಂಭ
2022ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5G ಸೇವೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸೇವೆ ಬಳಿಕ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
2023-2025: 5G ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆ
2025ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶದ ಶೇಕಡಾ 85ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 99 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು 5G ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಶೇಕಡಾ 85.5ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಬಳಕೆ ಇದೆ. AI, IoT, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಟೆಲಿಕಾಂ ವಲಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
1995ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಕರೆ ಇಂದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿದೆ. 2Gಯಿಂದ 5Gವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
