ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂದೆ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ, ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರ ಯಾಕೆ? ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣ!

ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅವು ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.

ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮೂರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಿಂದೆ ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಖಡ್ಗಮೃಗ ಅಸ್ಸಾಂನ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಏಕಕೊಂಬಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆನೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಂಕೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮೃದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಈ ಮೂರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು.

ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲೂ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ₹20, ₹50, ₹100, ₹200 ಮತ್ತು ₹500 ನೋಟುಗಳ ಮೇಲೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.
ಇನ್ನು 2018ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೊಸ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ (ಹೊಸ ಸರಣಿ) ₹10 ನೋಟಿನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಒಡಿಶಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋಣಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೊಸ ₹10 ನೋಟಿನಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟುಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಮೇಲಿರುವ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ವಿನ್ಯಾಸವಲ್ಲ; ಅವು ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.