ಜ್ಞಾನದ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗುವ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬ: ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಮಹತ್ವವೇನು?

“ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರು ವಿಷ್ಣುಃ ಗುರು ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ । ಗುರುಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀ ಗುರುವೇ ನಮಃ॥”

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗೆ ದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರೆ, ಗುರು ಜೀವನದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನವೇ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನವನ್ನು ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷ 2026ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ವಿಶೇಷ ದಿನ ಇದಾಗಿದೆ.
ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಜನ್ಮದಿನ
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಸಪೂರ್ಣಿಮೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಹಾಗೂ 18 ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ವೇದವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಜನ್ಮದಿನವೆಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಆದಿಗುರುವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುರುವಿನ ಸ್ಥಾನ ಏಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ?
ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ದೇವರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮವನ್ನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕ ಹೀಗಿದೆ:
ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರು ವಿಷ್ಣುಃ
ಗುರು ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।
ಗುರುಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀ ಗುರುವೇ ನಮಃ॥
ಅರ್ಥ: ಗುರುವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪ. ಅಂತಹ ಗುರುವಿಗೆ ನನ್ನ ಅನಂತ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಮಹತ್ವ
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ದಿನ ಶಿಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಪಾದಪೂಜೆ, ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ, ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಶ್ರಮಗಳು, ಮಠಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನ, ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ಸತ್ಸಂಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಈ ದಿನ ಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷತೆ
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಷ್ಟೇ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರು ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನೀಡಿದ ದಿನವೆಂದು ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಮಹಾವೀರರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶಿಷ್ಯ ಗೌತಮ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಗುರುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನವೆಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಗುರುವಿನ ಮಹತ್ವ
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗುರುವಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತುಂಬಲಾರದು. ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕಲೆ-ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗುರುಗಳು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು, ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ತಂದೆ-ತಾಯಿ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಗುರುಗಳೇ.
ಗುರು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸುವವರಲ್ಲ; ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಿ.

ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಆಚರಣೆ ಹೇಗೆ?
ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದು.
ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ವಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
ವೇದವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಸತ್ಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು.
ಗುರುಗಳು ನೀಡಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದು.

ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಂದೇಶ
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಕೃತಜ್ಞತೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉತ್ಸವ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ, ಗುರುಗಳನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಮತ್ತು ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷಣವೇ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ.

ಸಮಾರೋಪ
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಾದ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಈ ದಿನ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದವೇ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸೋಣ.
“ಗುರುವಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಜೀವನವಿಲ್ಲ; ಗುರುವಿನ ಕೃಪೆಯೇ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕು.”