ನಾಳೆ ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿ: ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತದ ಮಹತ್ವವೇನು?

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರುವ 24 ಏಕಾದಶಿಗಳ ಪೈಕಿ ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ವ್ರತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಆಹಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನೀರನ್ನೂ ಸೇವಿಸದೆ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು “ನಿರ್ಜಲ” ಏಕಾದಶಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಏಕಾದಶಿಗಳ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಈ ದಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ, ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಭೀಮಸೇನರಿಗೆ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಎಲ್ಲ ಏಕಾದಶಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ನೀರನ್ನೂ ಸೇವಿಸದೆ ನಿರ್ಜಲ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ವ್ರತದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಏಕಾದಶಿಗಳ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು “ಭೀಮ ಏಕಾದಶಿ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವ್ರತದ ಆಚರಣೆ ಹೇಗೆ?
ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ದಳ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ, ವಿಷ್ಣು ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಹಾಗೂ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ದಿನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವುದು ಒಳಿತು. ಏಕಾದಶಿ ದಿನದ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮರುದಿನ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅನ್ನದಾನ ಅಥವಾ ದಾನಧರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸಿ ಮುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿಯ ಮಹತ್ವ
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತವು ಪಾಪಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪೆ ದೊರೆತು ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ದಿನ ಬಡವರಿಗೆ ನೀರಿನ ದಾನ, ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಪಾನಕ, ಛತ್ರಿ, ವಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಹ ನೀಗಿಸುವ ದಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ಪುರಾಣಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿ ಕೇವಲ ಉಪವಾಸವಲ್ಲ; ಅದು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಆಸೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೇವರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದೇ ಈ ವ್ರತದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ತ್ಯಾಗ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ವ್ರತ ಸಾರುತ್ತದೆ.ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಮೂಡಿಸುವ ಈ ವ್ರತವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.