ನಾವು ದಿನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಫೋನ್ ನೋಡ್ತೀವಿ ಗೊತ್ತಾ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ಕಥೆ!

ಬೆಂಗಳೂರು.ಜೂನ್.22: ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ನೀವು ಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವೇನು? ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದೋ, ಮೈ ಮುರಿದು ಏಳುವುದೋ ಅಥವಾ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸುವುದೋ? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ! ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಕಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮೊದಲು ಮಾಡುವುದು ಹಾಸಿಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ ಗಾಗಿ ಕೈ ಚಾಚುವುದು.

ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ನೋಡಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಈ ಅಭ್ಯಾಸ, ನಂತರ ಮೆಸೇಜ್‌ ಗಳು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುದ್ದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ರೀಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಸನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದೇ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ, ನಾವು ದಿನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ಫೋನ್ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೇವೆ (ಟಚ್ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ)? ಈ ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಿಗುವ ಉತ್ತರ, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಗಮನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಫೋನ್ ಸ್ಪರ್ಶ!

ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಕುರಿತು ನಡೆದಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಶಾಕಿಂಗ್ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಫೋನ್ ಅನ್‌ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವವರು ದಿನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಫೋನ್ ಪರದೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್, ಸ್ವೈಪ್ ಅಥವಾ ಟಚ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಬಹುತೇಕ ಇಂಟರಾಕ್ಷನ್‌ ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಯ ನೋಡುವುದಕ್ಕೋ, ಸುಮ್ಮನೆ ಬೋರ್ ಆದಾಗಲೋ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಫೀಡ್ ಅನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ರಿಫ್ರೆಶ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋ ನಾವು ಫೋನ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.

ಫೋನ್ ನೋಡುವುದು ಅಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಫೋನ್‌ ಗಳು ಕೇವಲ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಮಗೆ ಬರುವ ಲೈಕ್ಸ್, ಮೆಸೇಜ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬಹುಮಾನಗಳಿಗೆ (Rewards) ಮಿದುಳು ಬೇಗನೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಫೋನ್ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಕಾಯುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿತ್ತು. ಪತ್ರಗಳು ಬರಲು ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕಿತ್ತು, ಸುದ್ದಿಗಳು ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇಂದು ಎಲ್ಲವೂ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲೇ ತಕ್ಷಣ ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಪದೇ ಪದೇ ಫೋನ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ.

ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ಹಿಂದಿರುವ ‘ಅದೃಶ್ಯ ನಷ್ಟ’ಗಳೇನು?
ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಫೋನ್ ಬಳಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ; ಇದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿ. ಆದರೆ ಇದರ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ನಮ್ಮ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಐದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಫೋನ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಿದುಳು ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು “ಫ್ಯಾಂಟಮ್ ವೈಬ್ರೇಷನ್” (Phantom Vibrations) ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಸೈಲೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಬರದಿದ್ದರೂ ಫೋನ್ ವೈಬ್ರೇಟ್ ಆದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಹವ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮಿದುಳು ಎಷ್ಟು ದಾಸವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಸಾಕ್ಷಿ.

ನಾವು ಬದಲಾಗಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ!
ನಾವು ದಿನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಫೋನ್ ಮುಟ್ಟುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಗಮನ ಎತ್ತ ಕಡೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಫೋನ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯವು ನಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಪುಸ್ತಕ ಓದುವಿಕೆ, ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯೇನೂ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ, ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಕು:

ಅನಗತ್ಯ ಆಪ್‌ ಗಳ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ ಗಳನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿ.

ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ದೂರ ಇಡಿ.

ದಿನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 1-2 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ “ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಫ್ರೀ” (Screen-free) ಸಮಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹವ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ನಾವು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದರೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.