ದೇವರಿಗೆ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟ ಕಲಾವಿದ ಈತ! ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆ ತಲುಪಿದ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ದೇವರು–ದೇವಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡುವ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಕುಂಚದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಆಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಸರಸ್ವತಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ, ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿ, ಸೀತಾರಾಮ, ದಮಯಂತಿ, ಶಕುಂತಲೆ… ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ ಮಹಾನ್ ಚಿತ್ರಕಾರ ಅವರು.

ಇಂದು ದೇಶದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೇವರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು, ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ದೇವರ ರೂಪಗಳ ಮೂಲ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಕಲೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು 1848ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು ಕೇರಳದ ಕಿಳಿಮನೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹೊಸ ಶೈಲಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.ಎಣ್ಣೆ ಬಣ್ಣ (Oil Painting) ಬಳಸಿ ದೇವ–ದೇವಿಯರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಮೊದಲು ದೇವರುಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅವರು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾನವರಂತೆಯೇ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಮುಖಭಾವ, ಆಭರಣ, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು.ಅವರ ಕುಂಚದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಚಿತ್ರ, ಸರಸ್ವತಿ ವೀಣೆ ಹಿಡಿದು ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ–ಸೀತೆ, ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವರ ಶಾಶ್ವತ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅರಮನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಲಿಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆಗಳ ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು. ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಕೇವಲ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣೆದುರಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು.
ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ:
ಹಂಸ ದಮಯಂತಿ
ಶಕುಂತಲೆ
ಜಟಾಯು ವಧೆ
ಸೀತಾ ಅಪಹರಣ
ಯಶೋದೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ
ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ
ಸರಸ್ವತಿ
ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ರೂಪ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವರು ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.

ಇಂದಿಗೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅನೇಕ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಕಲಾಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
1906ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಅವರು ನಿಧನರಾದರೂ, ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.

“ದೇವರನ್ನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ತಂದ ಕಲಾವಿದ” ಎಂಬ ಗೌರವ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕುಂಚ ಕೇವಲ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಲಿಲ್ಲ; ಭಾರತೀಯರ ಭಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ದೃಶ್ಯರೂಪ ನೀಡಿತು. ದೇವರನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ರೂಪ ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯರು.