ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗ ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರು ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಂತೂ ಪದೇಪದೇ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಸುಡುವ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯದೆಯೇ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗದೇ ಇರದು. ಆ ಜೀವಿಯೇ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ (Kangaroo Rat).
ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ‘ಇಲಿ’ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಇಲಿಯಂತಲ್ಲ. ಕಾಂಗರೂವಿನಂತೆ ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾ ಚಲಿಸುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಮರುಭೂಮಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಒಣ ಬೀಜಗಳು. ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಗೊಂಡು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವಾಗ ‘ಮೆಟಬಾಲಿಕ್ ವಾಟರ್’ (Metabolic Water) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಬದಲು ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೇಹ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೇ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬದುಕಬಲ್ಲವು.
ಆಹಾರದಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗದಂತೆ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳ ದೇಹವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇವುಗಳ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ದೇಹದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವುಗಳಿಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಉಸಿರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳ ಮೂಗಿನ ಒಳಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ರಚನೆ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ತೇವಾಂಶದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮರಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿದೆ.ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಗಲಿನ ತಾಪಮಾನ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಇದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ವೇಗವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಚರ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ.
ಹಗಲಿನ ವೇಳೆ ನೆಲದಡಿಯ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡು, ರಾತ್ರಿ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾದ ನಂತರ ಆಹಾರ ಹುಡುಕಲು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಮೂಲಕ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಬಿಲಗಳು ಕೇವಲ ಅವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಲ್ಲ; ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಣವೂ ಹೌದು.ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ.
ಈ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗೆ ‘ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣ ಅದರ ಚಲನೆಯ ವಿಧಾನ. ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ದೂರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲವು ಜಿಗಿಯುವಾಗ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಳು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಗೂಬೆ, ಹಾವು, ನರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಯ ಬದುಕು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ನೀರು ಸಿಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಜೀವಿ ಆಹಾರದಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯುವುದು, ದೇಹದಲ್ಲಿನ ನೀರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಲದೊಳಗೆ ಉಳಿಯುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ‘ನೀರು ಕುಡಿಯದ ಜೀವಿ’ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಹೆಸರಿಗಿಂತ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಲ್ಲೂ ಬದುಕಲು ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಜೀವಿ ಎಂದು ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
