ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ಮೊಬೈಲ್, ದೂರದರ್ಶನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದು, ಗಾದೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು, ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಒಗಟುಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ಯೋಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮನರಂಜನೆಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಾಗಲೋ, ಹೊಲದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವಾಗಲೋ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು. ಒಬ್ಬರು ಒಗಟು ಕೇಳಿದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಉತ್ತರ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಒಗಟುಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿರದೆ, ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಸೆಯುವ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಆಗಿದ್ದವು.
ಒಗಟು ಎಂದರೇನು?
ಒಂದು ವಸ್ತು, ವ್ಯಕ್ತಿ, ಪ್ರಾಣಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳದೆ, ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೂಪಕ, ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಒಗಟು.ಒಗಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದಗಳ ಆಟ, ಹಾಸ್ಯ, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಮ್ಮಿಲನವಿರುತ್ತದೆ. ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರ ಹೊಳೆಯದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಗಟುಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವಿಕೆ, ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನ್ನಡ ಒಗಟುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು
ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಒಗಟುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ನಿಮಗೂ ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ!
1. ಒಗಟು: ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಕಳ್ಳರು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು.
2. ಒಗಟು: ಕಾಲಿಲ್ಲದೆ ಓಡುತ್ತದೆ, ಬಾಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ನದಿ.
3. ಒಗಟು: ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಬಂದರೆ ಮಿನುಗುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ನಕ್ಷತ್ರ.
4. ಒಗಟು: ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟ, ಮೈಯೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣು. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಅನಾನಸ್.
5. ಒಗಟು: ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆಗೆ ಬಿಳಿ ಬಾಲ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದಿಂದ ಬರೆದ ಅಕ್ಷರ.
6. ಒಗಟು: ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಟೋಪಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಅಣಬೆ.
7. ಒಗಟು: ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೂ ನೀರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಉಪ್ಪು.
8. ಒಗಟು: ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಕಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಬಾಚಣಿಗೆ.
9. ಒಗಟು: ಕೈಯಿಲ್ಲ, ಕಾಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಕೀಲಿ.
10. ಒಗಟು: ಎಷ್ಟು ತೆಗೆದರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಗುಂಡಿ.
11. ಒಗಟು: ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಉದ್ದ, ಬೆಳೆದಂತೆ ಚಿಕ್ಕದು. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಮೇಣದಬತ್ತಿ.
12. ಒಗಟು: ಮನೆಯ ತುಂಬಾ ಬೆಳಕು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ದೀಪ.
13. ಒಗಟು: ಹಸಿರು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೆಂಪು ರಾಣಿ, ಬಿಳಿ ಸೈನಿಕರು. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ಹಣ್ಣು.
14. ಒಗಟು: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಕಾಲು, ಸಂಜೆ ಮೂರು ಕಾಲು. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಮನುಷ್ಯ. (ಶೈಶವದಲ್ಲಿ ತೆವಳುವುದು, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋಲು ಬಳಸುವುದು.)
15. ಒಗಟು: ಬಾಗಿಲಿಲ್ಲದ ಮನೆ, ಕಿಟಕಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ, ಒಳಗೊಂದು ಬಿಳಿಯ ಮಗು. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಮೊಟ್ಟೆ.
16. ಒಗಟು: ತಾನೇ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇತರರಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಮೇಣದಬತ್ತಿ.
17. ಒಗಟು: ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಣ್ಣದ ಅನ್ನ, ತಿನ್ನಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಕಣ್ಣುಗಳು.
18. ಒಗಟು: ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಮಳೆನೀರು (ಆವಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ).
19. ಒಗಟು: ಒಂದು ಮರದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಕೊಂಬೆಗಳು, ಪ್ರತಿ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಎಲೆಗಳು. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ಒಂದು ವರ್ಷ, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಗಳು.
20. ಒಗಟು: ತಲೆ ಇದೆ, ಬಾಲ ಇದೆ, ಆದರೆ ದೇಹವಿಲ್ಲ. ಏನದು?
ಉತ್ತರ: ನಾಣ್ಯ.
ಒಗಟುಗಳ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಒಗಟುಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವ ಆಟವಲ್ಲ. ಅವು ಯೋಚಿಸುವ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವಾಗ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಒಗಟುಗಳು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜೀವನ, ಕೃಷಿ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಅಡುಗೆಮನೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಗಟುಗಳ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಪ್ರಯತ್ನ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟರೆ, ಮನರಂಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಗಟು ಕೇಳುವುದು ಒಂದು ಕಲೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವುದು ಜಾಣ್ಮೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಈ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಪರಿಚಯಿಸೋಣ.
