ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವ ಅವಕಾಶಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿಸಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರಿತ ಆನ್ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನಿವಾರ್ಯ

ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ:
✍️ ಶಶಿಧರ್ ರಾವ್
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಿರಿಯ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು.
ಬೆಂಗಳೂರು – ಚಿತ್ರದುರ್ಗ.
9108320131

ಸುದ್ದಿಒನ್

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಜನರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅರ್ಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವು ಇಡೀ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

ನೀಟ್ (NEET) ನಂತಹ ಬೃಹತ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್, ಎಫ್‌ಡಿಎ, ಎಸ್‌ಡಿಎ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳವರೆಗೂ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯ ಕಾಟ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹಗಲಿರುಳು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶ್ರಮ, ಭ್ರಷ್ಟರ ಹಣದ ದಾಹಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು (Human Intervention) ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಾದ ‘ಸುರಕ್ಷಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (Secure Online Examination System) ಮತ್ತು ‘ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್’ (Blockchain Technology) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೇವಲ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

​ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲೋಪಗಳು
​ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪೇಪರ್ ಆಧಾರಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿರುತ್ತದೆ.

​ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ಹಂತ: ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಭಾವಿಗಳ ಕೈವಾಡದಿಂದ ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

​ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆ: ಮುದ್ರಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಟ್ರೇಜರಿ ಅಥವಾ ಭದ್ರತಾ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ (Strong Rooms) ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವಾಗ ಭದ್ರತಾ ಲೋಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

​ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವಾಗ ಸಮಯದ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ‘ದುರ್ಬಲ ಕೊಂಡಿ’ಗಳನ್ನು (Weak links) ಭ್ರಷ್ಟರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
​ಸುರಕ್ಷಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (CBT) ರೂಪುರೇಷೆ
​ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ‘ಸುರಕ್ಷಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ’ (Computer Based Testing – CBT) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಿದೆ.

​ಡೈನಾಮಿಕ್ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿ (Dynamic Question Generation): ಪರೀಕ್ಷೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಶ್ನಾಕೋಶದಿಂದ (Question Bank) ಆಲ್ಗರಿದಮ್ ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸೆಟ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪಕ್ಕದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಕಲು ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.

​ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ನಿಗಾ (AI Proctoring): ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ರೆಟಿನಾ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ದೃಢೀಕರಣ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆ, ಮುಖಭಾವ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಸತತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

​ಬ್ರೌಸರ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಬ್ರೌಸರ್’ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ತೆರೆಯದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು.

​ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ
​ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೂ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಭೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಈ ಭೀತಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ‘ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ (Blockchain Technology) ದಿವ್ಯೌಷಧವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಎಂದರೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ (Decentralized) ಮತ್ತು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ (Encrypted) ಮಾಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೆಡ್ಜರ್. ಒಮ್ಮೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ಅಳಿಸಲು, ತಿದ್ದಲು ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

​ಎಂಡ್-ಟು-ಎಂಡ್ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ (End-to-End Encryption): ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಒಂದೇ ಸರ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರದೆ ಅನೇಕ ನೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ಇದನ್ನು ಕದಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.

​ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ (Smart Contracts): ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನ ‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್’ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ತೆರೆಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂದಾದರೆ, 9:59:59 ರವರೆಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೂ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಡಿಕ್ರಿಪ್ಟ್ (Decrypt) ಆಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ.

​ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಭದ್ರತೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿ ‘Submit’ ಗುಂಡಿ ಒತ್ತಿದ ತಕ್ಷಣ, ಆತನ ಉತ್ತರಗಳ ದತ್ತಾಂಶವು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ‘ಹ್ಯಾಶ್’ (Hash value) ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿದ್ದಿದರೂ ಇಡೀ ಹ್ಯಾಶ್ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ನುಸುಳಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ (OMR ತಿದ್ದುವಂತಹ) ಅಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
​ಪಾರದರ್ಶಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ
​ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

​ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: ಬಹು ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ (MCQ) ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ನಿಖರವಾದ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

​ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ (Descriptive Answers) ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಕವೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರು ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು (Digital Footprint) ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ.
​ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಕಲನ್ನು (Digital Copy) ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಕೀಯನ್ನು (Private Key) ಬಳಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ (RTI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
​ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು

​ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿವೆ:

​ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ.

​ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ: ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಮತ್ತು AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

​ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.

​ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ: ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಇಂತಹ ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.

​ಉಪಸಂಹಾರ

​ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿದಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅಕ್ರಮಗಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅಕ್ರಮ ಎಸಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗದಂತಹ ‘ತಾಂತ್ರಿಕ ಭದ್ರಕೋಟೆ’ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
​ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒಂದು ಹೊರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಯುವಜನರ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಹತೆಗೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗುವ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತವಾದ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಂದು ಸದೃಢ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ರಹಿತ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಇದೇ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಲಿದೆ.