ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಗಣೇಶ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಒಂದು ಕಾಲನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಆಸೀನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಹಿಂದೂ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಗಣಪತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಂಗಿಗೂ ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತವಿದೆ.
ಕುಳಿತಿರುವ ಗಣಪತಿ: ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ಸಂಕೇತ
ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯ ಗಣೇಶ. ಈ ರೂಪವು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಶಾಂತತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಿ, ಅವರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಇದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲು ಕುಳಿತ ಗಣಪತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಲಿತಾಸನದ ಗಣಪತಿ: ಸಹಜತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಸಿಕ ದೈವತ್ವ
ಒಂದು ಕಾಲನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಮಡಚಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗುವಂತೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಭಂಗಿಯನ್ನು ‘ಲಲಿತಾಸನ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ, ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಎದುರಿಸಿ ಜಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಭಂಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಗಣೇಶ: ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ
ಯೋಗಿಯಂತೆ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಗಣೇಶನ ರೂಪವು ನಿಶ್ಚಲತೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಜಗತ್ತಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮುನ್ನ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ರೂಪ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ನಿಂತಿರುವ ಗಣಪತಿ: ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನದ್ಧತೆ
ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯ ಗಣಪತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಚೈತನ್ಯ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪವು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಸದಾ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿಂತಿರುವ ಗಣಪತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಅಶುಭವೇನಲ್ಲ; ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಗ್ರಹಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿವೆ. ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯೋನ್ಮುಖರಾಗಬೇಕೆಂಬುದೇ ಈ ಭಂಗಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ತತ್ವ.
ನೃತ್ಯ ಗಣಪತಿ: ಆನಂದ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ
ಗಣೇಶನ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ‘ನೃತ್ಯ ಗಣಪತಿ’ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಒಂದು ಕಾಲನ್ನೆತ್ತಿ ನರ್ತಿಸುವ ಈ ಭಂಗಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚಲನಶೀಲತೆ, ಆನಂದ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕೇವಲ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನೃತ್ಯ ಗಣೇಶ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತಾನೆ.
ಗಣೇಶನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಂಗಿಯೂ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಾಂತತೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು, ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರೂಪಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಪರಮ ಸತ್ಯ.
