ಇಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ದಿನ; ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಮಹತ್ವ ಸಾರುವ ವಿಶೇಷ ದಿನ

ದೆಹಲಿ.ಆಗಸ್ಟ್.12: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ದಿನ (National Librarian’s Day) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರೊ. ಎಸ್.ಆರ್. ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರ 134ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಯಾರು ಈ ಎಸ್.ಆರ್. ರಂಗನಾಥನ್?

ಶಿಯಾಲಿ ರಾಮಾಮೃತ ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರು 1892ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಬಳಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವರು ಮಹತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 1957ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರು ರೂಪಿಸಿದ ‘ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಐದು ನಿಯಮಗಳು’ (Five Laws of Library Science) ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಬದಲು, ಓದುಗರು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.

2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ದಿನದ ಥೀಮ್ ಏನು?

2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಥೀಮ್ “Libraries: Connecting People, Preserving Knowledge, Empowering the Future” ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, “ಜನರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆ ಸಾರುತ್ತಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜತೆಗೆ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಇ-ಜರ್ನಲ್‌ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ದತ್ತಾಂಶ ಹಾಗೂ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ಪಾತ್ರವೂ ಮಹತ್ವದ್ದು

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಸರಿಯಾದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು 2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಯಾನವೂ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ದಿನವು ಅವರ ಅಮೂಲ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ.