ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ UPI ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವುದರವರೆಗೆ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾವತಿಗಳಿಗೂ ಯುಪಿಐ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೀಗ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,264 ಕೋಟಿ ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪುಗಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿದರೆ ಹಣ ತಪ್ಪು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಹೀಗಾದರೆ, ತಪ್ಪಾಗಿ ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಉತ್ತರ ‘ಇಲ್ಲ’ ಎನ್ನುವುದೇ. ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳು ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರಣ, ಒಮ್ಮೆ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ರಿವರ್ಸ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ.ಆದರೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು Reserve Bank of India (ಆರ್ಬಿಐ) ಹೊಸ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ₹10,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ‘ಕೂಲಿಂಗ್-ಆಫ್’ ಅವಧಿ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ) ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪಾದ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪಾಗಿ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಹಕಾರವೇ ಆಗಿದೆ. ಹಣ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಹಣ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಆಪ್ನಲ್ಲಿ ‘Report Issue’ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ National Payments Corporation of India (ಎನ್ಪಿಸಿಐ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡುವುದು ಮುಂದಿನ ಹಂತ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ Reserve Bank of India ಓಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಮಗಳ ನಂತರವೂ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಸಿಗುವುದು ಖಚಿತವೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಯುಪಿಐ ಐಡಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
