ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೇ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ತರ!

ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಜೀಬ್ರಾಗಳನ್ನು (ಡೊಂಕಿ ಜಿರಾಫೆ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟೆ ಕುದುರೆ) ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಖಂಡಿತಾ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ: ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೂಲ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆಯೇ?

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಜೀಬ್ರಾಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಒಳಭಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇವು ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರವು (Modern Zoology) ಈ ದಶಕಗಳ ಹಳೆಯ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಮೂಲತಃ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುತ್ತವೆ!

ಜೀಬ್ರಾಗಳ ದಪ್ಪನೆಯ ಕೂದಲಿನ ಕೆಳಗಿರುವ ಚರ್ಮವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಕೂದಲಿನ ಬುಡದಲ್ಲಿ ‘ಮೆಲನೋಸೈಟ್ಸ್’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಜೀವಕೋಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು (ಮೆಲನಿನ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೀಬ್ರಾಗಳು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವಾಗ ಈ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಈ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ (Turn off). ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಜಾಗಗಳು ಬಿಳಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಕಪ್ಪು ಜೀಬ್ರಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣವಾದರೆ, ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕೇವಲ ಬಣ್ಣ ಮೂಡದ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳು ಅಷ್ಟೆ!

ಜೀಬ್ರಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ

ಮಾನವರ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗುರುತಿನಂತೆ (Fingerprints), ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀಬ್ರಾದ ಪಟ್ಟೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೂರಾರು ಜೀಬ್ರಾಗಳ ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ತರ ಕಂಡರೂ, ಅವುಗಳ ಹೆಗಲು ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ತಾಯಿ ಜೀಬ್ರಾ ತನ್ನ ಮರಿಯನ್ನು ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇದೇ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕೀಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ! ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ‘ಸೆತ್ಸೆ’ (Tsetse) ನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ನೊಣಗಳಿಗೆ ಈ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲನವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಕೀಟಗಳ ದೃಷ್ಟಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜೀಬ್ರಾಗಳಿಗೆ ಕೀಟಗಳ ಕಡಿತದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ನೋಡಲು ಕೊಂಚ ದಪ್ಪಗೆ, ಕತ್ತೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಚಿರತೆ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಗಳಿಗೆ ಸುಲಭದ ತುತ್ತು ಎಂದುಕೊಂಡರೆ ತಪ್ಪು. ಇವು ಗಂಟೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 65 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಬಲ್ಲವು! ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವು ನೇರವಾಗಿ ಓಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿ (Zigzag) ಓಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಸಿಂಹಗಳ ಗಮನ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತಪ್ಪಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಲೆಯುವುದು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪ. ಇವು ‘ಹಾರೆಮ್ಸ್’ (Harems) ಎಂಬ ನಿಕಟ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗಂಡು ಜೀಬ್ರಾ, ಕೆಲವು ಹೆಣ್ಣು ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮರಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಪರಸ್ಪರ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಬ್ದಗಳು, ಕಿವಿಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಹಾವಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಕತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಗಲನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಕಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಕುಟುಂಬದ ಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.